Rozpakowywanie dostaw wydaje się jedną z najzwyklejszych czynności w małej firmie. Przyjeżdża kurier, pracownik odbiera paczki, rozcina taśmy, zdejmuje folię stretch, przesuwa kartony, sprawdza zawartość i odkłada towar na miejsce. W sklepie, biurze, punkcie usługowym, małym magazynie czy pracowni takie sytuacje powtarzają się regularnie. Właśnie dlatego łatwo przestać zauważać, że jest to normalna praca, która również może powodować urazy.
Najczęstszy problem polega na tym, że rozpakowywanie dostaw odbywa się „przy okazji”. Nie ma wyznaczonego miejsca, nie ma przygotowanych narzędzi, nie ma ustalonej kolejności działań. Paczki trafiają tam, gdzie akurat jest wolny kawałek podłogi. Kartony stoją w przejściu. Folia leży pod nogami. Nożyk do rozcinania opakowań znajduje się gdzieś przy kasie, na biurku albo w szufladzie. Pracownik chce szybko skończyć, bo czeka klient, telefon dzwoni, a kurier już przywiózł kolejną przesyłkę.
W mikrofirmach takie sytuacje są bardzo typowe. Nie zawsze potrzeba dużego magazynu, żeby doszło do poślizgnięcia, potknięcia, skaleczenia albo przeciążenia pleców. Wystarczy niewygodny karton, źle odłożona paleta, tępy nożyk, pośpiech i brak miejsca. Dlatego odbiór i rozpakowywanie dostaw powinny być traktowane jako element organizacji pracy, a nie jako drobna czynność, która „robi się sama”.
Ryzyko przy pracy z paczkami rzadko wynika z jednego źródła. Najczęściej pojawia się kilka zagrożeń naraz. Pracownik musi podnieść karton, obrócić go, przeciąć taśmę, zdjąć folię, wyjąć towar, odłożyć odpady i przenieść zawartość w inne miejsce. Każda z tych czynności może być prosta, ale wykonana w złych warunkach zaczyna obciążać ciało i zwiększa prawdopodobieństwo wypadku.
Do urazów dochodzi często wtedy, gdy paczka jest cięższa, niż wygląda. Karton nie ma uchwytów, ugina się, jest śliski albo ma nierówny kształt. Pracownik chwyta go w pośpiechu, pochyla się z zaokrąglonymi plecami, skręca tułów i próbuje jednocześnie przesunąć paczkę stopą. Jeśli robi tak kilka razy dziennie, ryzyko bólu pleców, barków, nadgarstków i kolan staje się realne.
Drugim typowym zagrożeniem są skaleczenia. Noże do kartonów, nożyki techniczne, ostrza wymienne i skrobaki są używane szybko, często bez stabilnego podparcia. Pracownik rozcina taśmę w kierunku dłoni, przytrzymuje paczkę na kolanie, prowadzi ostrze zbyt głęboko albo zostawia nożyk otwarty na blacie. Przy folii stretch dochodzi jeszcze szarpanie, gwałtowne ruchy i próby przecięcia wielu warstw naraz.
Trzecia grupa zagrożeń to potknięcia i poślizgnięcia. Kartony, pasy transportowe, kawałki taśmy, folia, palety i wypełniacze opakowań bardzo szybko robią bałagan. Jeżeli odpady nie są usuwane na bieżąco, przejście zmienia się w tor przeszkód. Wystarczy chwila nieuwagi, żeby pracownik zahaczył stopą o folię albo potknął się o niski karton stojący za plecami.
Jednym z najważniejszych błędów jest odkładanie paczek w przypadkowych miejscach. W małej firmie często brakuje przestrzeni, więc kartony lądują przy wejściu, przy ladzie, obok biurka, w korytarzu albo na środku zaplecza. Na chwilę ma to sens, ale „chwila” potrafi trwać cały dzień. W tym czasie pracownicy i klienci omijają przeszkody, przenoszą rzeczy nad paczkami albo przeciskają się między kartonami.
Przejścia powinny pozostać drożne. Dotyczy to zarówno części dostępnej dla pracowników, jak i miejsc, przez które mogą poruszać się klienci. Karton stojący przy wejściu do sklepu, paleta zostawiona przy drzwiach zaplecza albo paczka położona przy schodach to nie tylko bałagan. To konkretne ryzyko potknięcia, zablokowania drogi ewakuacyjnej albo utrudnienia szybkiego wyjścia z pomieszczenia.
W małej firmie dobrze działa prosta zasada: dostawa ma wyznaczone miejsce odkładcze. Nie musi to być duża strefa magazynowa. Może to być fragment zaplecza, regał, mata, stół roboczy albo oznaczony kawałek podłogi. Ważne, aby pracownicy wiedzieli, gdzie odkłada się paczki przed rozpakowaniem i gdzie nie wolno ich zostawiać nawet na chwilę.
Rozcinanie kartonów jest jedną z najbardziej rutynowych czynności przy dostawach. Właśnie dlatego bywa wykonywane niedbale. Pracownik bierze pierwszy dostępny nożyk, wysuwa długie ostrze, przytrzymuje karton drugą ręką i tnie w kierunku dłoni. Jeśli ostrze się ześlizgnie, może dojść do głębokiego skaleczenia.
Bezpieczniej jest używać narzędzia dobranego do pracy. Do częstego rozcinania paczek warto stosować nożyki z ograniczoną długością ostrza, mechanizmem cofania albo osłoniętą krawędzią tnącą. Zwykły nóż kuchenny, połamany nożyk tapicerski albo ostrze trzymane luzem w dłoni nie powinny zastępować właściwego narzędzia. Równie ważne jest to, aby ostrze było sprawne. Tępe narzędzie wymusza większą siłę, a to zwiększa ryzyko nagłego ześlizgnięcia.
Pracownik powinien ciąć od siebie, nie w kierunku ciała. Ręka przytrzymująca karton nie powinna znajdować się na linii cięcia. Karton najlepiej rozcinać na stabilnym podłożu, a nie w powietrzu, na kolanie albo na stosie innych paczek. Po zakończeniu pracy ostrze trzeba schować, a narzędzie odłożyć w ustalone miejsce. Zużyte ostrza nie mogą trafiać luzem do kosza ani do szuflady.
Folia stretch wydaje się lekka i niegroźna, ale przy rozpakowywaniu dostaw potrafi powodować sporo problemów. Owinięta wokół palety lub kilku kartonów bywa mocno naprężona. Pracownik szarpie ją, ciągnie, przecina pod złym kątem albo próbuje oderwać zbyt duży fragment naraz. Może wtedy stracić równowagę, skaleczyć się ostrzem albo uderzyć dłonią o krawędź paczki.
Po zdjęciu folia często ląduje na podłodze. To prosta droga do poślizgnięcia. Podobnie jest z taśmami, paskami spinającymi, wypełniaczami i kawałkami kartonu. Odpady opakowaniowe powinny być zbierane na bieżąco, a nie dopiero po zakończeniu całej dostawy. Wystarczy przygotować worek, pojemnik lub miejsce na odpady, żeby ograniczyć chaos.
Warto też zwrócić uwagę na palety. Pusta paleta zostawiona w przejściu, oparta niestabilnie o ścianę albo z uszkodzonymi deskami może być źródłem urazu. Wystające drzazgi, gwoździe, połamane elementy i nierówna powierzchnia zwiększają ryzyko skaleczeń oraz potknięć. Jeżeli firma odbiera dostawy na paletach, powinna mieć ustalone miejsce ich czasowego składowania.
Nie każda paczka jest ciężka, ale każda wymaga oceny przed podniesieniem. Pracownik powinien sprawdzić, czy karton da się wygodnie chwycić, czy nie jest uszkodzony, czy zawartość nie przesuwa się w środku i czy ciężar nie przekracza jego możliwości. Podnoszenie „w ciemno” jest jednym z częstszych błędów. Karton może być mały, a jednocześnie bardzo ciężki.
Przy ręcznym przenoszeniu ważna jest technika. Lepiej podejść blisko paczki, ustawić stopy stabilnie, ugiąć nogi i unikać skręcania tułowia podczas podnoszenia. Paczkę należy trzymać możliwie blisko ciała. Jeśli trzeba zmienić kierunek, bezpieczniej przestawić stopy niż obracać się samymi plecami. Przy cięższych lub niewygodnych elementach trzeba poprosić o pomoc drugą osobę albo użyć wózka.
W mikrofirmie bardzo często brakuje prostych środków pomocniczych. Mały wózek transportowy, platforma na kółkach albo stabilny stolik mogą jednak znacząco zmniejszyć obciążenie pracowników. Jeśli dostawy są regularne, taki sprzęt nie jest luksusem. To sposób na ograniczenie przeciążeń, urazów i strat czasu.
Pośpiech jest jednym z największych przeciwników bezpieczeństwa. Dostawa przychodzi w środku obsługi klientów, tuż przed zamknięciem albo wtedy, gdy w pracy jest tylko jedna osoba. Pracownik chce szybko usunąć kartony z widoku, więc rozcina je w przejściu, odkłada odpady na podłogę i przenosi towar bez przygotowania miejsca. W takich warunkach łatwo o błąd.
Nie każdą dostawę trzeba rozpakować od razu. Jeśli sytuacja w firmie na to nie pozwala, bezpieczniej jest odłożyć paczki w wyznaczone miejsce i wrócić do nich wtedy, gdy można zrobić to spokojnie. Oczywiście są towary, które wymagają szybkiego sprawdzenia albo odpowiednich warunków przechowywania, ale nawet wtedy warto mieć ustalony sposób działania.
Pracodawca powinien jasno powiedzieć pracownikom, że bezpieczeństwo jest ważniejsze niż pozorne przyspieszenie. Jeżeli paczka jest za ciężka, trzeba poczekać na pomoc. Jeżeli nie ma miejsca, trzeba najpierw uporządkować strefę pracy. Jeżeli pracownik jest sam, nie powinien wykonywać czynności, które wymagają dwóch osób. Taka zasada chroni zarówno pracownika, jak i firmę.
Rozpakowywanie dostaw powinno być uwzględnione w ocenie ryzyka zawodowego, jeśli należy do zadań pracownika. Dotyczy to nie tylko magazyniera. Sprzedawca, pracownik recepcji, osoba obsługująca sklep internetowy, pracownik biurowy czy kosmetyczka również mogą regularnie odbierać, przenosić i rozpakowywać paczki. Jeśli taka czynność jest częścią pracy, trzeba ją ocenić.
W ocenie ryzyka warto uwzględnić ciężar paczek, częstotliwość dostaw, sposób przenoszenia, dostępne miejsce, używane narzędzia, ryzyko skaleczeń, możliwość potknięć oraz pracę w pośpiechu. Trzeba też zastanowić się, czy pracownik wykonuje te czynności samodzielnie i czy ma możliwość wezwania pomocy.
Ocena ryzyka nie powinna być dokumentem oderwanym od rzeczywistości. Jeżeli w firmie codziennie rozcina się kartony i przenosi paczki, a dokument opisuje wyłącznie pracę przy komputerze, to znaczy, że pominięto istotny element stanowiska. W małych firmach właśnie takie „dodatkowe” czynności bywają źródłem wielu drobnych, ale uciążliwych urazów.
Pracownicy powinni wiedzieć, jak odbierać i rozpakowywać dostawy. Nie musi to oznaczać długiej procedury. W mikrofirmie wystarczy prosta instrukcja, która wskazuje, gdzie odkłada się paczki, czym wolno je rozcinać, gdzie trafiają odpady, kiedy trzeba poprosić o pomoc i czego nie wolno robić.
Praktyczne zasady mogą obejmować:
Najważniejsze, aby zasady były stosowane, a nie tylko zapisane. Jeśli pracownik widzi, że właściciel sam rozcina paczki w pośpiechu, zostawia folię na podłodze i przenosi zbyt ciężkie kartony, instrukcja traci sens. W małej firmie przykład idzie z góry bardzo szybko.
Dobre miejsce do rozpakowywania dostaw nie musi być skomplikowane. Powinno być stabilne, dobrze oświetlone i wolne od zbędnych przeszkód. Najlepiej, jeśli paczka może zostać położona na blacie lub stole roboczym, a nie rozcinana na podłodze. Praca na podłodze wymusza schylanie, zwiększa obciążenie pleców i utrudnia kontrolowanie ostrza.
W pobliżu powinno znajdować się miejsce na odpady opakowaniowe. Jeżeli pracownik musi za każdym razem odchodzić przez pół lokalu z folią i kartonem, odpady szybko zaczną gromadzić się tam, gdzie nie powinny. Warto też mieć stałe miejsce na nożyk, rękawice, wózek i inne potrzebne akcesoria.
Jeżeli dostawy są większe, trzeba pomyśleć o kolejności pracy. Najpierw należy zabezpieczyć przejście, potem ustawić paczki stabilnie, następnie rozpakowywać je pojedynczo i usuwać odpady na bieżąco. Rozcinanie kilku kartonów naraz, rozrzucanie zawartości i odkładanie wszystkiego „na później” tworzy bałagan, w którym łatwo o uraz.
Przy niektórych dostawach rękawice ochronne mogą być bardzo pomocne. Dotyczy to zwłaszcza paczek z ostrymi krawędziami, uszkodzonych kartonów, palet, elementów metalowych, szkła, ceramiki, części technicznych albo materiałów, które mogą skaleczyć dłonie. Rękawice mogą też poprawić chwyt przy śliskich lub zabrudzonych opakowaniach.
Nie każda rękawica będzie jednak dobra do każdej pracy. Zbyt gruba może utrudniać chwyt i precyzyjne użycie nożyka. Zbyt śliska może zwiększać ryzyko upuszczenia paczki. Pracodawca powinien dobrać środki ochrony do rzeczywistych czynności, a nie kupować przypadkowe rękawice tylko po to, żeby „coś było”.
Trzeba też pamiętać, że rękawice nie zwalniają z ostrożności. Nie wolno prowadzić ostrza w kierunku dłoni tylko dlatego, że pracownik ma ochronę. Środek ochrony indywidualnej ogranicza ryzyko, ale nie zastępuje dobrej organizacji pracy i bezpiecznej techniki.
Uszkodzona paczka może być niebezpieczna. Karton może się rozerwać podczas podnoszenia, zawartość może wypaść, a ostre krawędzie lub potłuczone elementy mogą skaleczyć pracownika. Dlatego takiej paczki nie należy chwytać i przenosić automatycznie. Najpierw trzeba ocenić, czy można zrobić to bezpiecznie.
Jeżeli z paczki wysypuje się zawartość, karton jest mokry, rozgnieciony albo podejrzanie ciężki, lepiej przenieść go ostrożnie przy pomocy drugiej osoby albo rozpakować w miejscu, w którym nie zablokuje przejścia i nie zabrudzi stanowiska. Jeśli istnieje ryzyko kontaktu z substancją chemiczną, ostrymi elementami albo rozbitym szkłem, trzeba dobrać odpowiednie środki ochrony i nie działać w pośpiechu.
Podobnie jest z paletami. Połamana paleta, wystające gwoździe, drzazgi i niestabilnie ułożone kartony to sygnał, że trzeba zachować ostrożność. Pracownik nie powinien stawać na palecie, wchodzić na kartony ani próbować „dobić” ładunku nogą. Takie zachowania są częste, ale mogą skończyć się upadkiem lub urazem stopy.
W dużych magazynach proces przyjęcia dostawy bywa opisany szczegółowo. W mikrofirmie zwykle nie ma takiej skali, ale to nie znaczy, że zasad nie potrzeba. Przeciwnie: im mniej osób pracuje w firmie, tym większe znaczenie ma jasny i prosty porządek. Każdy powinien wiedzieć, gdzie trafia dostawa, kto ją odbiera, kto rozpakowuje i co zrobić, gdy paczka jest ciężka lub uszkodzona.
Warto też ustalić, które czynności pracownik może wykonywać sam, a przy których powinien poprosić o pomoc. Jeśli dostawy przychodzą regularnie o określonych porach, można tak zaplanować pracę, aby w tym czasie w firmie była druga osoba. Jeśli dostawa pojawia się niespodziewanie, pracownik powinien mieć prawo odłożyć jej rozpakowanie do bezpieczniejszego momentu.
Takie ustalenia nie spowalniają firmy. Przeciwnie, pomagają uniknąć chaosu. Pracownik nie musi za każdym razem zgadywać, co zrobić z paczkami. Klienci nie potykają się o kartony. Towar nie leży przypadkowo przy wejściu. Odpady nie blokują przejścia. A właściciel firmy może wykazać, że zwykłe czynności również zostały przemyślane pod kątem BHP.
Najlepszy moment na ograniczenie ryzyka jest jeszcze przed rozpoczęciem rozpakowywania. Trzeba przygotować miejsce, sprawdzić paczki, zapewnić narzędzia i usunąć przeszkody. Jeśli pracownik zaczyna od rozcinania kartonów w przypadkowym miejscu, szybko pojawia się bałagan. Jeśli najpierw uporządkuje strefę pracy, cała czynność przebiega spokojniej.
Warto wprowadzić zasadę krótkiego sprawdzenia dostawy. Czy paczki stoją stabilnie? Czy coś nie przecieka? Czy kartony nie są rozerwane? Czy paleta nie jest uszkodzona? Czy jest miejsce na odpady? Czy nożyk jest sprawny? Czy cięższe paczki wymagają pomocy? Taka kontrola zajmuje chwilę, a pozwala uniknąć wielu problemów.
Przy regularnych dostawach dobrze jest też obserwować, które sytuacje powtarzają się najczęściej. Jeśli zawsze brakuje miejsca na kartony, trzeba zmienić organizację zaplecza. Jeśli pracownicy ciągle rozcinają paczki na podłodze, warto przygotować stół. Jeśli przy każdej dostawie pojawia się problem z ciężarem, trzeba rozważyć wózek albo zmianę sposobu odbioru towaru.
Rozpakowywanie dostaw nie wygląda spektakularnie. Nie kojarzy się z dużym ryzykiem, specjalistycznymi urządzeniami ani trudnymi przepisami. A jednak to właśnie przy takich codziennych czynnościach dochodzi do wielu drobnych urazów: skaleczeń, przeciążeń, stłuczeń, potknięć i bólów pleców.
Dobra organizacja nie musi być kosztowna. Wystarczy wyznaczyć miejsce na dostawy, zadbać o sprawne narzędzia, usuwać odpady na bieżąco, nie blokować przejść, nie dźwigać ponad siły i nie rozcinać paczek w pośpiechu. Do tego potrzebna jest jasna informacja dla pracowników i konsekwencja w codziennym działaniu.
Dla mikroprzedsiębiorcy to jeden z tych obszarów BHP, które można poprawić szybko i bez wielkich inwestycji. Paczki, kartony, palety, folia stretch i nożyki będą obecne w wielu firmach każdego tygodnia. Warto więc sprawić, aby nie były źródłem niepotrzebnych wypadków. Bezpieczne rozpakowywanie dostaw to nie formalność, tylko część normalnej, dobrze zorganizowanej pracy.
Specjaliści z zakresu BHP są do Twojej dyspozycji, czekamy na kontakt by udzielić Ci praktycznej pomocy.
O firmie
Szkolenia BHP
Szkolenia PPOŻ
Inne szkolenia© Soluma BHP | We are Soluma Group
Formularz kontakt
bok@soluma.pl
